Het idee dat er een volgorde zit in de behoeftebevrediging van mensen, is volslagen lariekoek. De piramide van Maslow is de managementmythe van de maand.

De piramide van Maslow, wie kent hem niet? In 1943 publiceerde de Amerikaanse psycholoog Abraham Maslow een theorie waarin hij een ordening aangaf van behoeftes. Volgens Maslow beginnen alle mensen altijd als eerste met de bevrediging van organische of lichamelijke behoeften zoals onder meer slaap, eten en seks. Dat is de onderkant van de piramide.

Als ze dat voor elkaar hebben, stijgen ze een stapje hoger op zoek naar veiligheid en zekerheid door middel van bijvoorbeeld een leuk huis, een uitdagende baan en een relatie met een partner naar keuze. Vervolgens willen ze ergens bij horen en volgt daarna de behoefte aan waardering, erkenning en zelfrespect. En als ook dát gelukt is, wacht de behoefte om de persoonlijkheid en mentale groeimogelijkheden te ontwikkelen en te valoriseren. Die laatste stap noemde Maslow eerst zelfactualisatie, om er later zelftranscendentie van te maken. Hoger kunnen mensen niet komen. Daar zit u dan als mens, op het topje van uw piramide.

Hoe komt Maslow aan zijn wijsheid?

Maslow baseert zich op 18 zelfbedachte analyses van mensen die in zijn ogen voldeden aan zijn eigen definitie van zelfactualisatie. Hij schreef een soort biografie en haalde daar naar eigen goeddunken wat opvallende details uit, zoals gevoel voor humor en de aanwezigheid van het innerlijke kind. De Amerikaanse psycholoog had hierbij een grote voorkeur voor blanke, hoogopgeleide mannen als Thomas Jefferson, Abraham Lincoln, Albert Einstein en Ludwig van Beethoven. Nergens heeft Maslow de moeite genomen deze succesverhalen te vergelijken met minder geslaagde mensen. En nergens heeft hij de moeite genomen zijn theorie in de praktijk te toetsen.

Wat zeggen wetenschappers over Maslow?

Over sommige zaken kunnen wetenschappers enorme debatten voeren, maar over Maslow heerst wetenschappelijke consensus: de claim dat mensen hun behoefte in een bepaalde volgorde (eerst slapen, dan een huis, dan erkenning en uiteindelijk zelftranscendentie) bevredigen, is uitgebreid verworpen. Hoe mooi en nobel het verhaal ook mag klinken, in de praktijk is er geen vast patroon of hiërarchische volgorde waarop mensen hun behoeftes bevredigen.

Mensen blijken bijvoorbeeld prima eerst na te kunnen denken over de transcendentale dialectiek van Immanuel Kant om vervolgens pas hun tanden te zetten in een Big Mac. Het is dus een misvatting dat u (of uw team) eerst allerlei basale behoeftes bevredigd moet hebben voordat u toekomt aan zelfactualisatie. Zo leefde Vincent van Gogh in bittere armoede, terwijl de beste man keurig voldeed aan Maslow’s definitie van zelfactualisatie.

De aarde is plat, varkens kunnen vliegen en de piramide van Maslow is een nuttig instrument

Maslow’s piramide heeft dus evenveel waarde als de claim dat de aarde plat is of dat varkens kunnen vliegen. Toch gebruiken veel HR-adviseurs het model om uit te leggen hoe je mensen zou moeten motiveren en tijdens teambuilding-sessies vertellen consultants dat een goed team pas kan excelleren als aan alle niveaus van de piramide is voldaan.

De enige praktische toepassing die ik kan bedenken om mensen te vertellen over de piramide van Maslow is om te laten zien hoe een volslagen onzinnig verhaal, losjes gebaseerd op een persoonlijke interpretatie van 18 biografieën, door heel veel mensen toch heel serieus genomen kan worden. Goeroes, trainers of consultants die het voor een ander doel inzetten, zijn bezig met pure oplichting. Maar vooruit, om de stemming voor de Maslow-fans er een beetje in te houden: ik voel me na het schrijven van dit stuk wel ongelooflijk zelftranscendent.

Bron: https://www.managementsite.nl/ (Richard Engelfriet)

Bron:http://www.ted.com/talks/rutger_bregman_poverty_isn_t_a_lack_of_character_it_s_a_lack_of_cash (Rutger Bregman)